60 gosjdieëlers trotseren de koude bij 2 graden

 

Gosjdieël is een eeuwenoud gebruik uit Galmaarden, Tollembeek en Vollezele, gelegen in de Belgische streek Zuidwest-Pajottenland. Kinderen (Gosjdieëlers genoemd) tussen 6 en 12 jaar trekken op 31 december tussen zonsopgang en het middaguur van huis tot huis en roepen daarbij het woord Gosjdieël (een verbastering van 'godsdeel'). Ze kloppen of bellen aan de voordeur en begroeten met een vrolijke en luide "Gosjdieël" de bewoner, waarop hij/zij als beloning enkele euro’s of eurocenten geeft. Naar aloude gewoonte verzamelen de kinderen het geld bij voorkeur in een washandje of ander zakje gemaakt uit handdoekenstof. Als dank wensen de kinderen de bewoner een "Geluukeg Nuûjoeër."

 

 

De katholieke kerk ontving eeuwenlang zogenaamde tienden, waarmee ze onder andere de armenzorg bekostigden. De armen konden dus aanspraak maken op dit zogenaamde Godsdeel. De tienden werden in 1797 afgeschaft, maar voor de armen bleef het godsdeel van belang. Ze hoopten dat het vooruitzicht op het nieuwe jaar de gegoede burgers in een vrijgevige bui bracht. Gaandeweg namen kinderen het gebedel om het godsdeel over. In 2014 was de Gosjdieëltraditie echter bijna volledig verdwenen. De dag van vandaag heeft Gosjdieël niets meer te maken met bedelen, waarbij dit laatste de erGoeders graag de nadruk willen opleggen, en eerder enkele belangrijke waarden aan de kinderen bijbrengen en doorgeven naar de volgende generaties. Zo willen ze de kinderen leren delen met name de opbrengst eerlijk onder elkaar verdelen. Bij het bellen of kloppen aan de deur beleefd zijn, dankbaar te zijn en dankjewel te zeggen bij het krijgen van een centje of een snoepje, aandacht te hebben voor tradities, alsook warme en sociale contacten te leren leggen met het uitspreken van nieuwejaarswensen aan het adres van de milde gevers. De buurt en de buren leren kennen met respect voor elkaar en ook niet onbelangrijk is de aandacht voor veiligheid en leren sparen. 

 

 

Sinds 2020 probeert men de traditie nieuw leven in te blazen en startte men ook de procedure om als erfgoed erkend te worden op de Vlaamse Inventaris van Immaterieel erfgoed. Bij deze aanvraag werden de Ergoeders (Luc Matthijs, Herman Vanden Herrewegen en Luc Cromphout) geholpen door mensen van de erfgoedcel Pajottenland, heden Zender genoemd en de dienst Cultuur, jeugd en media in Brussel. Hun dossier werd voor goedkeuring onderworpen aan een expertisencommissie, die groen licht gaf en sedert 1 januari 2021 pronkt Gosjdieël op de inventarislijst Vlaanderen. Op 22 december 2021 werd de traditie officieel erkend.

 

 

Ook dit jaar konden de ergoeders terug rekenen op een talrijke opkomst. Na hun rondes kwamen maar liefst 60 kinderen met goedgevulde washandjes aan op de binnenkoer van het Baljuwhuis waar ze iets lekkers kregen en een groepsfoto werd genomen. 

 

 

Nu Galmaarden samen met de gemeente Gooik en Herne gefuseerd is, zou het toch wel fantastisch zijn om ‘Gosjdieël uit te breiden in de fusiegemeente Pajottegem. De erGoeders willen daar zeer graag hun schouders onder zetten.

 

Foto met dank aan Luc Cromphout