Twintig jaar geleden begonnen natuurverenigingen, overheden, vrijwilligers en inwoners aan een ambitieus project: de versnipperde natuur in en rond Halle opnieuw met elkaar verbinden. Vandaag kan Plan Boommarter terugblikken op twee decennia natuurherstel, bosuitbreiding en landschapsversterking. In die periode kwam er maar liefst 101 hectare extra natuur bij.
Een interview van Geert Maeckelbergh in Totaal van Streek op Stadsradio Halle
De twintigste verjaardag wordt deze week gevierd met een dankmoment voor de betrokken partners en op zondag 27 september met een gratis familiefeest in het Warandepark in Essenbeek.
Van losse natuurgebieden naar één groen netwerk
Toen Plan Boommarter in 2006 van start ging, was het doel duidelijk. Natuurgebieden zoals het Hallerbos, Lembeekbos, Maasdalbos en Berendries moesten opnieuw beter met elkaar verbonden worden, zodat dieren zich veilig door het landschap kunnen verplaatsen.
De boommarter, een schuwe bosbewoner die nood heeft aan grotere, aaneengesloten natuurgebieden, werd het symbool van die ambitie.
Twintig jaar later werken Regionaal Landschap Pajottenland & Zennevallei, Agentschap voor Natuur en Bos, Stad Halle, Natuurpunt Halle, Natuurgidsen Zuidwest-Brabant en Provincie Vlaams-Brabant nog altijd samen met inwoners, landbouwers, vrijwilligers en grondeigenaars aan datzelfde doel.
En de resultaten zijn zichtbaar.
“Door strategische gronden aan te kopen rond het Hallerbos konden we het bos sinds de eeuwwisseling met minstens tien procent uitbreiden”, vertelt regiobeheerder Patrick Huvenne van het Agentschap voor Natuur en Bos. “Een van de grote momenten was de plantactie in maart 2019. Zo’n duizend vrijwilligers plantten toen 22.000 boompjes, goed voor vijf hectare nieuw bos. Dankzij dergelijke initiatieven groeide het Hallerbos de voorbije decennia uit tot bijna 640 hectare.”
Ook dieren krijgen opnieuw meer ruimte
Een van de meest opvallende realisaties van Plan Boommarter is het ecoduct over de Brusselse Ring aan het Hallerbos. De natuurbrug herstelt sinds begin vorig jaar de verbinding tussen natuurgebieden die jarenlang door de autosnelweg van elkaar gescheiden waren. Dieren kunnen er de drukke verkeersas veilig oversteken.
Ook de ecotunnel aan de Pijpaenshoek, die sinds 2011 in gebruik is, draagt bij aan het opnieuw verbinden van versnipperde natuur.
Duizenden bomen dankzij samenwerking
Plan Boommarter is in de eerste plaats een verhaal van samenwerking. Heel wat vrijwilligers, buurtbewoners, verenigingen en bedrijven hielpen de voorbije twintig jaar mee aan de aanleg en uitbreiding van nieuwe natuur.
“De kracht van Plan Boommarter zit in de mensen die er samen hun schouders onder zetten”, zegt Johan Merckx, voorzitter van Natuurpunt Halle. “Vrijwilligers, buurtbewoners, verenigingen en private partners hielpen mee om nieuwe stukken bos aan te leggen en de natuur in Halle sterker te maken.”
Zo werden eind 2019 samen met KBC Group op een terrein van twee hectare ongeveer 3.000 boompjes aangeplant. Volgens Filip Ferrante, senior general manager bij KBC Group, vormde die eerste plantactie het startschot voor drie gezamenlijke acties waarbij in totaal 12.000 bomen werden geplant in België.
Ook het Heldenbos nabij Lembeekbos kwam er dankzij een burgerinitiatief. In 2021 werden er ongeveer 5.400 boompjes geplant als blijvend eerbetoon aan de zorgverleners tijdens de coronaperiode. Het initiatief van Bedanktmerci kreeg daarbij steun van BOS+.
En ook dit jaar kwamen er nog duizenden bomen bij. Medewerkers en klanten van Luminus, vrijwilligers van het Jane Goodall Institute Belgium, buurtbewoners en jeugdverenigingen plantten dit voorjaar samen 3.300 bomen op een terrein van twee hectare tussen Buizingen en het Hallerbos. Op die plek staan inmiddels in totaal 6.500 bomen en struiken.
“De boomplantactie in Halle toont hoe samenwerking een tastbaar verschil kan maken”, zegt Luminus-CEO Grégoire Dallemagne. “Dankzij de aanplant groeit hier een nieuw bos dat het Hallerbos verbindt met de stad en de natuur in de regio versterkt.”
Ook kleine ingrepen maken een groot verschil
Plan Boommarter draait niet alleen om grote bosuitbreidingen of indrukwekkende natuurbruggen. Ook kleine landschapselementen spelen een belangrijke rol.
Hagen, houtkanten, poelen, bomenrijen, bloemrijke akkerranden en hoogstamboomgaarden vormen samen een fijnmazig netwerk waarlangs dieren zich door het landschap kunnen verplaatsen. Tegelijk zorgen ze voor meer biodiversiteit en maken ze het landschap aantrekkelijker en beter bestand tegen droogte en wateroverlast.
“Iedereen landschapsbouwer, daar gelooft ons partnerschap in”, zegt Alwin Loeckx, directeur van Regionaal Landschap Pajottenland & Zennevallei. “Plan Boommarter bewijst wat mogelijk is wanneer ook inwoners enthousiast meewerken aan meer natuur.”
Dankzij onder meer een vrijwilliger die huis-aan-huis inwoners warm maakte voor de aanleg van hoogstamboomgaarden, houtkanten en poelen, zijn er intussen meer dan 25 zogenaamde landschapsbouwers die hun eigen tuin of domein mee inzetten voor een sterker landschap.
Meer natuur betekent ook meer leefkwaliteit
De natuurverbindingen hebben niet alleen voordelen voor dieren en planten. Ook de inwoners van Halle profiteren mee.
“Plan Boommarter brengt natuur letterlijk dichter bij de inwoners”, zegt schepen Benjamin Swalens van Stad Halle. “Dankzij nieuwe wandelmogelijkheden, speel- en beleefnatuur, publieksactiviteiten en plantacties kunnen mensen de natuur in hun buurt niet alleen ontdekken, maar er ook zelf aan meewerken.”
Volgens Swalens zorgt het project zo niet alleen voor sterkere natuur, maar ook voor een hogere leefkwaliteit en plaatsen waar inwoners elkaar kunnen ontmoeten en ontspannen.
Onderdeel van een groter natuurnetwerk
Na twintig jaar staat Plan Boommarter bovendien niet op zichzelf. Het project sluit aan bij de bredere ambitie om natuurgebieden in de regio met elkaar te verbinden.
“Twintig jaar na de start bewijst Plan Boommarter dat natuurverbinding werkt”, zegt Bart Nevens, gedeputeerde van de Provincie Vlaams-Brabant en voorzitter van Nationaal Park Brabantse Wouden. “Wat begon vanuit een verschil in visie rond een klein stukje natuur, werd door intensief overleg een succesvolle ambitie voor een sterker landschap voor mens en natuur.”
Ook minister Ben Weyts wijst op het belang van bijkomende groene verbindingen. “Vroeger waren we al tevreden als we bestaande bomen konden behouden, maar de laatste jaren zijn we veel ambitieuzer en willen we méér bomen en méér groene verbindingen”, zegt hij. “Dat is goed voor alle inwoners van onze streek, zeker ook voor de dieren.”
Feest in het Warandepark
De twintigste verjaardag van Plan Boommarter wordt zondag 27 september feestelijk gevierd in het Warandepark in Essenbeek. Tussen 14 en 17.30 uur is iedereen welkom op een gratis familiefeest.
Op het programma staan onder meer appelactiviteiten, theater en natuurbeleving voor jong en oud. De namiddag wordt afgesloten met appeltaart en muziek.
Meer informatie en het volledige programma zijn te vinden via https://www.planboommarter.be/